Tỉnh GIA LAI

Thông tin chung

  Gia Lai là tỉnh miền núi nằm ở khu vực phía Bắc của Tây Nguyên, có vị trí chiến lược về kinh tế, văn hóa và quốc phòng. Tỉnh có:

DIỆN TÍCH TỰ NHIÊN: 21.576,53 km²,

DÂN SỐ: ≈ 3.583.693 người

  (theo Nghị quyết số 202/2025/QH15, sau khi sắp xếp địa giới hành chính với tỉnh Bình Định). Trung tâm tỉnh lỵ là thành phố Pleiku – một trong những đô thị quan trọng của khu vực Tây Nguyên.

Vị trí địa lý

  • Phía Bắc: giáp tỉnh Kon Tum

  • Phía Nam: giáp tỉnh Đắk Lắk

  • Phía Đông: giáp các tỉnh Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên

  • Phía Tây: giáp Vương quốc Campuchia

Lịch sử hình thành và phát triển

  • Thời kỳ Pháp thuộc (1932): thành lập tỉnh Pleiku (nay là Gia Lai), gồm đại lý Pleiku và Cheo Reo.

  • Sau Cách mạng Tháng Tám 1945: chính quyền cách mạng gọi tên tỉnh là Gia Lai và giữ nguyên cho đến năm 1975.

  • Năm 1975: theo Nghị quyết của Bộ Chính trị, hai tỉnh Gia Lai và Kon Tum được hợp nhất thành tỉnh Gia Lai – Kon Tum.

  • Năm 1991: Quốc hội khóa VIII quyết định tách Gia Lai – Kon Tum, thành lập lại tỉnh Gia Lai.

  • Ngày 12/6/2025: Quốc hội khóa XV thông qua Nghị quyết số 202/2025/QH15, sắp xếp toàn bộ tỉnh Bình Định và Gia Lai thành một tỉnh mới lấy tên Gia Lai.

Địa bàn cư trú và văn hóa

Gia Lai là nơi cư trú lâu đời của các dân tộc bản địa Jrai và Bahnar, nổi tiếng với tập quán sống thành làng (plei, bon). Ngoài ra, tỉnh còn có sự hội tụ của nhiều dân tộc anh em từ khắp cả nước đến lập nghiệp. Văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên – di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại – là nét đặc trưng nổi bật.

Hành chính

Đến tháng 3/2025, tỉnh Gia Lai có:

  • 17 đơn vị hành chính cấp huyện (14 huyện, 2 thị xã, 1 thành phố Pleiku).

  • 218 đơn vị hành chính cấp xã (180 xã, 24 phường, 14 thị trấn).

Sau khi sáp nhập với tỉnh Bình Định, tỉnh Gia Lai được mở rộng về quy mô, bao gồm cả 11 đơn vị hành chính cấp huyện của Bình Định (08 huyện, 02 thị xã và thành phố Quy Nhơn).

Thành tựu và tiềm năng phát triển

  • Kinh tế: Gia Lai có thế mạnh về nông nghiệp (cà phê, cao su, hồ tiêu, mía…), thủy điện, năng lượng tái tạo, và dịch vụ – du lịch.

  • Văn hóa – du lịch: nổi bật với Biển Hồ Pleiku, thác Phú Cường, cao nguyên Kon Hà Nừng, cồng chiêng Tây Nguyên, cùng các lễ hội truyền thống đặc sắc.

  • Lịch sử: là vùng đất gắn bó mật thiết với Bình Định, nơi xuất phát của phong trào Tây Sơn, với di sản văn hóa Champa và dấu ấn thành Đồ Bàn, tháp Chàm.

  • Hội nhập: Gia Lai ngày càng khẳng định vai trò trung tâm của khu vực Bắc Tây Nguyên, là cửa ngõ kết nối hành lang kinh tế Đông – Tây.